Wat gebeurt er als je je studieschuld niet opgeeft?

Je studieschuld staat niet bij BKR. Dat klopt, maar hij is daarmee niet onzichtbaar: sporadisch worden gegevens van jouw DUO-overzicht opgevraagd, als jouw profiel/leeftijd daar aanleiding toe geeft. Wat er gebeurt als een schuld later alsnog boven water komt, verschilt sterk. Van een nieuwe berekening tot een registratie die jaren meegaat. Er is geen vaste straf die altijd volgt.

In het kort

• Een DUO-studieschuld staat niet in de gewone kredietregistratie van BKR. De Rijksoverheid schrijft wel dat je hem bij een hypotheekaanvraag moet melden.
• Een geldverstrekker kan de schuld langs verschillende wegen vaststellen: je eigen opgave, DUO-stukken, gedeelde gegevens met jouw toestemming, en wat er op je bankafschriften staat bijvoorbeeld.
• Bij de aanvraag verklaar je dat je gegevens juist en compleet zijn, en dat je wijzigingen meldt.
• Een vergissing is juridisch iets anders dan bewust achterhouden. De wet maakt dat onderscheid uitdrukkelijk.
• Ontdekking kan tot een registratie leiden, maar duur en zwaarte worden per geval beoordeeld.

Staat je studieschuld bij BKR?

Nee. DUO-studieschulden zijn niet opgenomen in de gewone kredietregistratie van BKR. BKR heeft er zelf wel voor gepleit om dat te veranderen, maar een pleidooi is geen ingevoerde registratieplicht. Of daar in de toekomst iets verandert, is niet te zeggen.

Daar wordt vaak de verkeerde conclusie uit getrokken. Dat iets niet in een register staat, zegt niets over de vraag of je het moet opgeven. De Rijksoverheid is daar in haar consumentenvoorlichting duidelijk over: je studieschuld hoort bij je hypotheekaanvraag gemeld te worden.

Hoe die schuld vervolgens meetelt in de berekening leggen we uit in ons artikel over studieschuld en je maximale hypotheek. Dit artikel gaat over iets anders: wat er gebeurt als je hem niet noemt.

Hoe kan een geldverstrekker je studieschuld toch vaststellen?

Via vier routes, die elkaar aanvullen.

Je eigen opgave. Dit is het vertrekpunt. Je vult in wat je hebt, en daar wordt op doorgevraagd.

DUO-stukken. De dossierchecklist van NHG voor 2026 noemt DUO-correspondentie over studiefinanciering als aan te leveren document, naast een afzonderlijk BKR-toetsresultaat. Dat zijn dus twee verschillende controles.

Gegevens die je zelf deelt. Sinds oktober 2021 kun je je DUO-gegevens via diensten als Ockto en iWize rechtstreeks laten doorgeven in een aanvraag. Dat gebeurt met jouw toestemming — het is geen opzoekrecht dat een geldverstrekker buiten jou om kan gebruiken.

Je bankafschriften. Dit is in de praktijk de meest voorkomende route, en meteen de minst verwachte. Een maandelijkse afschrijving naar DUO is zichtbaar voor wie je afschriften beoordeelt. In een van de uitspraken hieronder kwam de schuld precies zo aan het licht, jaren na de oorspronkelijke aanvraag.

Wat níét klopt is het beeld dat een geldverstrekker rechtstreeks in Mijn DUO of in je belastinggegevens kan kijken. Die toegang bestaat niet. De uitgangspunten van onze berekeningen staan op Hoe wij rekenen.

Wat verklaar je eigenlijk bij de aanvraag?

Meer dan de meeste mensen denken. In een offerte uit 2021 die bij Kifid ter sprake kwam, verklaarde de aanvrager dat “alle door u aangeleverde gegevens en documenten juist en compleet zijn”. Diezelfde offerte verlangde dat relevante wijzigingen tijdig werden gemeld, en noemde bij bewust onjuiste of onvolledige informatie de mogelijkheid van intrekking, ontbinding en opeising.

Natuurlijk gaat het hier om één offerte, geen standaardregel die overal hetzelfde luidt. Maar het laat zien waar je handtekening over gaat: niet alleen over wat je hebt ingevuld, maar ook over wat je hebt weggelaten en over wat er daarna verandert.

Wat er kan gebeuren als het uitkomt

Hier gaat het vaakst mis in de beeldvorming. Er bestaat geen draaiboek dat altijd volledig wordt doorlopen. Wat er gebeurt, hangt af van het moment, van de vraag of er sprake was van een vergissing of van opzet, en van de beoordeling van de geldverstrekker. Dit zijn voorbeelden van maatregelen die afzonderlijk aan de orde kunnen komen:

Maatregel	Wat het inhoudt	Let op
Herberekening	Aanvullende stukken opvragen en de toets opnieuw doen met de schuld erin	Kan tot een lager bedrag leiden
Afwijzing	De aanvraag of de gevraagde verhoging gaat niet door	Ook als je de schuld daarna aflost
Interne registratie	Vastlegging bij de geldverstrekker zelf, zichtbaar binnen die organisatie	Kan jaren meegaan
Externe registratie	Vastlegging die ook voor andere financiële instellingen raadpleegbaar is	Aan voorwaarden gebonden, niet automatisch
Einde klantrelatie	Beëindiging van de relatie en opeising van de lening	Zwaarste middel; vraagt een stevige onderbouwing
Gevolgen voor NHG	De bescherming kan in het geding komen	Geen automatisch gevolg bij elke onjuistheid
Strafrechtelijk onderzoek	Aangifte en vervolging	Uitzonderlijk; speelt bij vervalste stukken

Het moment maakt verschil

Tijdens de aanvraag. Dan is er nog niets definitief en gaat het meestal om aanvullende stukken en een nieuwe berekening, of om afwijzing.

Bij een latere verhoging of oversluiting. Dit is het moment waarop het in de praktijk het vaakst aan het licht komt, want dan worden je afschriften opnieuw beoordeeld. De bestaande hypotheek blijft dan niet per se buiten schot.

Na het sluiten van de overeenkomst. Let op een misverstand dat hier veel voorkomt: “nog niet bij de notaris geweest” is niet hetzelfde als “nog geen bindende overeenkomst”. Zodra je een aanbod hebt geaccepteerd, ligt er een overeenkomst, ook al is de akte nog niet gepasseerd.

Twee uitspraken die laten zien hoe dit loopt

Kifid behandelt klachten tussen consumenten en financiële dienstverleners. De uitspraken zijn openbaar en geven een beeld van hoe dit in werkelijkheid uitpakt. Twee zaken zijn hier leerzaam.

Ontdekt via een afschrijving, vier jaar later

Iemand sloot in 2017 een hypotheek af zonder de studieschuld te melden. Bij een nieuwe aanvraag in 2021 viel een DUO-afschrijving op de bankafschriften op, en daarmee kwam de schuld alsnog aan het licht. Kifid oordeelde in mei 2022 dat de geldverstrekker de nieuwe financiering mocht weigeren. Dat de schuld daarna werd afgelost, verplichtte hem niet om alsnog te verstrekken.

Dit laat twee dingen zien. Afschriftcontrole werkt, ook met jaren vertraging. En herstel achteraf neemt de gevolgen niet vanzelf weg.

Uitdrukkelijk ontkennen weegt zwaarder

In een zaak uit november 2024 had een aanvrager expliciet ontkend een studieschuld te hebben. De geldverstrekker vroeg toch om bewijs vanuit DUO, ook voor de situatie dat er geen schuld zou zijn, en daarmee kwam de schuld boven water. De aanvraag werd afgewezen.

Kifid vond externe registratie hier aanvaardbaar, maar verkortte de duur daarvan van acht naar zes jaar. De interne registratie bleef wel op acht jaar staan. Dat de ouders de maandlasten betaalden, nam de eigen verplichting tegenover DUO niet weg.

Daar zit de kern: een registratie volgt niet automatisch, en de duur ervan wordt per geval beoordeeld. In een andere zaak, uit juli 2024, bleef een interne registratie van acht jaar in stand terwijl de bestaande hypotheek niet werd opgeëïst en er geen externe verwijzing werd opgelegd.

Twee uitspraken bewijzen dat dit vóórkomt. Ze zeggen niets over hoe groot de kans is dat het bij jou gebeurt, en niets over hoe elke aanbieder controleert.

Is een vergissing hetzelfde als fraude?

Nee, en de wet maakt dat onderscheid uitdrukkelijk. Artikel 7:125 van het Burgerlijk Wetboek onderscheidt onvolledige informatie van het bewust achterhouden of onjuist weergeven van gegevens. Alleen onvolledigheid geeft een kredietgever niet zonder meer het recht om een gesloten kredietovereenkomst te beëindigen. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat er bij bewust achterhouden een zware bewijslast op de kredietgever rust.

Praktisch zijn er drie situaties die je uit elkaar moet houden. Een vergissing: je noemde een verouderd bedrag of dacht dat het niet telde. Bewust weglaten: je wist het en zei het niet. En vervalsing: je leverde een stuk aan dat niet klopt. Die laatste is een andere categorie, met andere gevolgen.

Ontdek je zelf dat je iets verkeerd hebt opgegeven, meld het dan meteen bij je adviseur of geldverstrekker. Dat is overigens geen garantie dat alle gevolgen verdwijnen, maar het verschil tussen zelf melden en betrapt worden is precies het verschil waar de beoordeling over gaat.

Wat betekent dit voor NHG?

Hier is voorzichtigheid op zijn plaats, want er circuleert veel stelligheid die niet te onderbouwen is.

De Rijksoverheid waarschuwt dat verzwijging gevolgen kan hebben voor je NHG-bescherming. Belangrijk om te weten is dat NHG twee dingen onderscheidt: de borgstelling richting de geldverstrekker, en de beoordeling van kwijtschelding van een restschuld voor jou als consument. Dat zijn verschillende beoordelingen.

Wij hebben geen grondslag gevonden voor de stelling dat iedere onjuiste opgave over DUO automatisch de volledige borgstelling laat vervallen. Wat je er wel van kunt zeggen: onjuiste gegevens kunnen je bescherming in het geding brengen, en dat is precies de bescherming waarvoor je hebt betaald.

Welke DUO-informatie kun je aanleveren?

Je schuld bekijk je in Mijn DUO, onder Mijn schulden. Documenten download je via Mijn berichten. Heb je een apart overzicht nodig, dan vraag je dat aan via het contactformulier; DUO noemt daarvoor een termijn van vijf werkdagen.

Tip: Regel dat voordat je gaat bieden. Niet omdat het lang duurt, maar omdat je dan weet met welk bedrag er wordt gerekend in plaats van dat je het schat.

Let op als je nog niet aflost. Dan heb je niet dezelfde betaalberichten als iemand die al in de aflosfase zit. Dat je geen maandelijkse afschrijving ziet, betekent dus niet dat er geen schuld is.

Wat vaak wordt gedacht, maar niet klopt

• “Mijn studieschuld staat niet bij BKR, dus de bank kan hem niet zien.” Hij staat er inderdaad niet, maar een DUO-afschrijving op je bankafschriften is zichtbaar, en DUO-stukken worden opgevraagd.
• “Ik los nog niet af, dus er is nog geen schuld om te melden.” De schuld bestaat ook in de aanloopfase. Dat er nog niets van je rekening gaat, verandert daar niets aan.
• “Mijn ouders betalen de maandlast, dus het is hun schuld.” De verplichting tegenover DUO blijft van jou. Dat punt kwam bij Kifid uitdrukkelijk aan de orde.
• “Je krijgt automatisch acht jaar een frauderegistratie.” Externe registratie is aan voorwaarden gebonden en de duur wordt per geval beoordeeld. In een van de zaken hierboven werd die verkort naar zes jaar.
• “Na een paar jaar kan het niet meer aan het licht komen.” In een van de uitspraken kwam het vier jaar later alsnog boven water, bij een volgende aanvraag.